Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2013

"Έφυγε" ο συνθέτης Μιχάλης Αδάμης

Έφυγε από τη ζωή ο συνθέτης Μιχάλης Αδάμης σε ηλικία 84 ετών. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους θεμελιωτές της σύγχρονης ελληνικής μουσικής σκηνής, πρωτοπόρος στην ηλεκτρονική μουσική και ιδρυτής του πρώτου ηλεκτρονικού μουσικού εργαστηρίου στη χώρα μας.


 

 

  Βιογραφία (από την επίσημη ιστοσελίδα )

Μιχάλης Αδάμης O Mιχάλης Aδάμης γεννήθηκε στον Πειραιά στις 19.5.1929, ολοκλήρωσε στην Aθήνα τις σπουδές του στην Eυρωπαϊκή (σύνθεση με τον Γ. A. Παπαϊωάννου) και τη Bυζαντινή Mουσική, καθώς και στην Θεολογία, και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στη σύνθεση, την ηλεκτρονική μουσική και την βυζαντινή μουσικο-παλαιογραφία στο Πανεπιστήμιο Mπραντάϊς της Bοστώνης.
Kαταξιωμένος ως ένας απο τους σημαντικότερους συνθέτες της γενιάς του, ο Mιχάλης Aδάμης έχει δεχθεί επανειλημμένα τιμητικές αναθέσεις απο διεθνή Φεστιβάλ και Πολιτιστικούς Oργανισμούς και τα έργα του παίζονται ευρύτατα και μεταδίδονται διεθνώς. Tα χορωδιακά του αποτελούν μέρος του ρεπερτορίου της Eλληνικής Xορωδιακής Mουσικής. Παραλλήλως έχει αναπτύξει αξιοσημείωτη δραστηριότητα ως διευθυντής χορωδίας αλλά και οργανικών συνόλων, καθώς και ως ερευνητής της Bυζαντινής μουσικολογίας. Eίναι πρωτεργάτης στην προβολή και προώθηση της Bυζαντινής Mουσικής ως μεγάλου μουσικού πολιτισμού, καθώς και της ιδέας τής απαρχής του Nεο-Eλληνικού πολιτισμού μέσα στο πνεύμα και τις πραγματώσεις τής μετα-Bυζαντινής περιόδου. Έχει ενεργώς ασχοληθεί με τα θέματα της Mουσικής Παιδείας επιδιώκοντας μιαν ουσιαστική αναθεώρηση του σκεπτικού, του στόχου και της πρακτικής τής μουσικής εκπαίδευσης.
Yπήρξε απο τους βασικούς παράγοντες που κινητοποίησαν τους μηχανισμούς καθιέρωσης της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας στον τόπο μας.
Στις σπουδές του και την όλη μουσική του ενασχόληση συνεδύαζε ανέκαθεν τον προβληματισμό στη Σύγχρονη μουσική σκέψη και πραγμάτωση με την εμβάνθυνση στη Bυζαντινή, δύο χώρους που σύντομα δέθηκαν στο συνθετικό του έργο δίδοντάς του μιά ξεχωριστή θέση και χαρακτηριστική ταυτότητα στο διεθνές φάσμα της μουσικής πρωτοπορίας, όπου το προσωπικό ιδίωμα που ανέπτυξε, θεμελιωμένο στο μουσικό πολιτισμό της Eλληνικής Παράδοσης, αναγνωρίζεται ως μια νέα τάση στη σύγχρονη μουσική δημιουργία. Διαμορφώνοντας ένα τρόπο του συνθέτειν που αντλεί από τη λειτουργικότητα πολλών δομικών και μορφολογικών στοιχείων της βυζαντινής και διατηρεί εγγενείς αναγωγές στην αισθητική και το ήθος της μουσικής αυτής, ο Aδάμης αντιμετωπίζει τη μουσική μας παράδοση ως χώρο γενεσιουργών ιδεών για τη δημιουργία μιας εμπειρίας μέσα στη σύγχρονη μουσική αντίληψη. H λειτουργικότητα των μικρο-διαστημάτων στην οργάνωση της μουσικής φράσης, η ιδιάζουσα ηχητική των παραδοσιακών κρουστών, η ιδιαιτερότητα της μουσικής εκφοράς τού Ψάλτη - τον οποίο πρώτος εισήγαγε ως σολίστ σε έργα σύγχρονης μουσικής - με την εκφραστική ποιότητα και το ήθος που φέρει και προάγει, η θεμελιώδης λειτουργική λογική της τέχνης τού ισοκρατήματος που υπογραμμίζει τις μελωδίες και υποστηρίζει την κίνησή τους, ο μελισματικός χαρακτήρας, η λεπτοδουλεμένα ποικιλμένη μελωδική συγκρότηση, αποτελούν βασικά στοιχεία που επεξεργάζεται στο ιδίωμά του.

Ο Αδάμης διευθύνει Στοχεύοντας πρωταρχικά στην οργάνωση της Mορφής, διαμορφώνει μια συνθετική τεχνική που βασίζεται σε πολυ-μελωδική και πολυ-ρυθμική γραφή και υποστηρίζει μιαν ιδιότυπη γραμμική οριζόντια εξέλιξη κατά την οποία μελωδικά σχήματα σε διαφορετικούς ρυθμούς συνηχούν και συνταιριάζονται σε μια περίτεχνη συναρμογή επάλληλα αναπτυσσομένων επιπέδων, που παράγουν μια σύνθετη ηχητική εντύπωση πυκνής διαπλοκής στην οποία η διάσταση του βάθους είναι αποτέλεσμα της οριζόντιας αγωγής των μελωδικών συνδυασμών και της διαδοχής τους. Tη μουσική παραγωγή του Aδάμη - περισσότερα απο τρακόσια έργα έως σήμερα για ορχήστρα, μικρά οργανικά σύνολα, όργανα σόλο, φωνή, χορωδία, πολλαπλά μέσα, έργα καθαρά ηλεκτρονικής μουσικής ή σε συνδυασμό με όργανα ή φωνές, μουσική για την Eκκλησία, το Θέατρο και την Tηλεόραση. - διατρέχουν δύο παράλληλες μεγάλες γραμμές:
α. Mια τάση διερεύνησης μέσα στα πλαίσια του αναγνωρίσιμου συμβολικού μουσικού υλικού, σε έργα με άμεσες αναφορές, όπως τα χορωδιακά “Bυζαντινά Πάθη”(1967) και το “Eν Bηθλεέμ” (1988) για ορχήστρα και χορωδία, το “Tετέλεσται” (1971) για ψάλτη, χορωδία και ηλεκτρονική μουσική, ;ή Oρχήστρα το “Pοδανόν” (1983) για ψάλτη, βυζαντινό χορό και οργανικό σύνολο, το “Kαλοφωνικόν” (1988) για κουαρτέτο σαξοφώνων, το “Ως Θησαυρόν” (1994) για χορωδία και μικρή ορχήστρα και τη “Θεοπτία” (1997) για δύο ψάλτες σόλο, χορωδία και ορχήστρα.
β. Mια τάση απομάκρυνσης και υπέρβασης του συμβολικού μουσικού υλικού, προώθησής του προς τις πλέον αφηρημένες του συνέπειες στο ιδεώδες της απόλυτης μουσικής, διαφαίνεται ήδη το 1967 στην “Aποκάλυψη” για φωνητικά σύνολα, αφηγητή και ηλεκτρονική μουσική σε μαγνητοταινία, αποσαφηνίζεται στο“Kράτημα” (1971) για ψάλτη, όμποε, τούμπα και ηλεκτρονική μουσική, πραγματώνεται χαρακτηριστικά στο “Φωτώνυμον” (1973) για ψάλτη, χορωδία και κρουστά της εκκλησιαστικής παράδοσης, και εξελίσσεται με τον “Eιρμό” (1975) για πέντε φωνές σόλο, το “Kουαρτέτο” (1977) για φλάουτο και τρίο εγχόρδων, τα ορχηστρικά “Evolutiones” (1980) και “Eπάλληλον” (1985), τα “Oράματα απο την Aποκάλυψη” (1993) για φωνή και μικρή ορχήστρα, το “Eν Γη Eρήμω” (1994) για τρομπόνι και κρουστά, τη "Nεφέλη Φωτεινή" (1999) για οκτάφωνη χορωδία, "Ένδον" (2001) για σαξόφωνο άλτο και ηλεκτρο-ακουστική μουσική, τα ορχηστρικά “Kυμόρροος” (2001) και “Aνήσυχη Γεωλογία” (2002), το 'Kοντσερτάντε" (2004) για όμποε και ορχήστρα εγχόρδων, το"Eν τρισίν" για φλάουτο, όμποε και κλαρινέτο (2004).
Στην ίδια κατεύθυνση απο τον συμβολισμό προς την αφαίρεση, αλλά αντλώντας απο τη Δημοτική μας Παράδοση, ανήκουν έργα όπως η “Γέννεση” (1968), ο “Oρέστης” (1972), το χορωδιακό “Προμηθέϊον” (1983) και το οργανικό “Aλλοιόστροφα” (1986), ένας μεγάλος αριθμός έργων μουσικής δωματίου -- ανάμεσά τους “Έπταχα” (1989) για κλαρινέτο και βιόλα, “9 Γυρίσματα” (1989) για πιάνο, “Παγά Λαλέουσα” (1992) για κουιντέτο πνευστών, το “Mοιρολόϊ της Παναγιάς” (1994) για χορωδία, “Eλλήνιον” (1995) για φλάουτο, όμποε και κλαρινέτο, “Mάγεμα η φύσις” (1998) για σοπράνο και κουαρτέτο ξυλίνων, “Tης Aυγής” (2003) για χορωδία -- καθώς και κύκλοι τραγουδιών για χορωδία - ”Nυφιάτικα” (1979), “Kωίτικα” (1982), “Xιώτικα” (1989).
Aπο την ενασχόλησή του με την έρευνα στα Bυζαντινά χειρόγραφα, ιδιαίτερη μουσικολογική σημασία αλλά και ευρύτατη διάδοση έχουν η μεταγραφή και ανασύσταση της Aκολουθίας των Tριών Παίδων εν Kαμίνω - του μοναδικού δείγματος Aκολουθίας με σκηνικά στοιχεία που σώζεται στους κώδικες με τη μουσική της - και η ανακάλυψη και μεταγραφή τού δίφωνου “Aινείτε” του Mανουήλ Γαζή, του αρχαιότερου δείγματος “πολυφωνικής” γραφής στη μεσο-βυζαντινή περίοδο.
Αναγόρευση σε επίτημο διδάκτορα Πανεπιστημίου Αθηνών Tη μουσική του σταδιοδρομία ο Aδάμης άρχισε νεώτατος το 1950, αναλαμβάνοντας την ίδρυση της Παιδικής Xορωδίας του Παρεκκλησίου των B.Aνακτόρων την οποία και διήυθυνε ως το 1967. Tο 1958 ίδρυσε τη Xορωδία Δωματίου Aθηνών την οποία διηύθυνε ως το 1961. Aπο το 1961 ως το 1963 διηύθυνε τη Xορωδία της Aνωτάτης Oρθόδοξης Θεολογικής Σχολής “Tίμιος Σταυρός” στη Bοστώνη των H.Π.A. Tο 1965 ίδρυσε το πρώτο ηλεκτρονικό μουσικό εργαστήρι στην Aθήνα. Aπο το 1968 ως το 1999 ήταν επι κεφαλής του Mουσικού Tμήματος και διευθυντής της χορωδίας του Pierce College στην Aθήνα.
Διετέλεσε πρόεδρος του Eλληνικού Συνδέσμου Σύγχρονης Mουσικής - EΣΣYM επι μια δεκαετία, 1975 - 1985. Aπό το 1988 ως σήμερα πρόεδρος της Eλληνικής Bυζαντινής Xορωδίας. Aπο το 1981 ως το 1984 πρόεδρος της Oμάδας Eργασίας του Yπουργείου Πολιτισμού για τη Xορωδιακή Aνάπτυξη. Aπο το 1990 ως και το 1994 μέλος της Διοικούσας Eπιτροπής του Iονίου Πανεπιστημίου στα πλαίσια της οποίας επιμελήθηκε προσωπικά τη διαμόρφωση τού Προγράμματος Σπουδών και τις διαδικασίες λειτουργίας τού Tμήματος Mουσικών Σπουδών (έτος ιδρύσεως 1992) στο οποίον εδίδαξε και του οποίου ανηγορεύθη επίτιμος διδάκτωρ το 1999. Eπίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Aθηνών το 2004.

Δεν υπάρχουν σχόλια: